Na 7 jaar is het Europese Life Delta project bijna afgelopen. Mede dankzij onze herinrichtingswerken in het Schulensbroek en Webbekomsbroek vindt intussen een brede waaier vogels vlot de weg naar de herstelde, natte weilanden. Redenen genoeg voor de partners om een nieuwe engagementsverklaring te tekenen voor de realisatie van de Europese water- en natuurdoelstellingen in het gebied.

In augustus startte de VMM met de herinrichting van de Winge tussen de E314 en de monding in de Demer in Rotselaar en Holsbeek. Door onder meer kunstmatige oeververstevigingen weg te halen, vrije meandering te stimuleren en extra bos aan te planten, kan de waterloop en zijn oeverzone zich over een lengte van 6 km opnieuw natuurlijk ontwikkelen. Bovendien bieden de ingrepen bescherming tegen wateroverlast en droogte. Het gaat om een Blue Deal project van de Vlaamse Regering.

Op 2 oktober 2023 treedt de nieuwe hemelwaterverordening in werking. Die Vlaamse wetgeving legt de regels voor regenwater vast voor nieuwbouw, grondige verbouwingen en verhardingen. Voor architecten komen er infosessies om de nieuwe regels toe te lichten. Daarnaast is er nu ook een technisch achtergronddocument dat helpt om de regels toe te passen in de praktijk.

Sinds de eerste monitoringscampagne van 2007-2009 is de biologische kwaliteit van de Vlaamse oppervlaktewaterlichamen, namelijk de grotere waterlopen, meren en estuaria, opmerkelijk verbeterd. Vooral de macro-invertebraten (kleine ongewervelden zoals insectenlarven en slakken), macrofyten (waterplanten) en fytobenthos (eencellige algen op de bodem, de oever of waterplanten) gaan er geleidelijk op vooruit. Maar het ultieme doel om alle biologische kwaliteitselementen samen met de fysisch-chemische kwaliteit en de structuurkwaliteit in een goede staat te brengen, wordt nog quasi nergens gehaald.

In Lot (Beersel) werden gisteren de plannen voor de aanleg van een gloednieuw Zenneterras uit de doeken gedaan. Een project van in totaal bijna € 1,8 miljoen. Zo wil de VMM samen met de gemeente Beersel, de provincie Vlaams-Brabant en het intergemeentelijk samenwerkingsverband (IGS) ‘Zennevallei Hergist’ het stadscentrum van Lot opnieuw verbinden met het water.

De Gaverbeek kronkelt sinds kort door De Gavers in Harelbeke. Een meanderende bedding maakt de waterloop 130 meter langer. Dankzij de extra ruimte kan ze meer water bergen, verbetert de waterkwaliteit en is ze waardevoller voor fauna en flora. De VMM financierde de werken als onderdeel van de Blue Deal en voerde ze uit in samenwerking met de provincie West-Vlaanderen. De ingreep maakt deel uit van de uitbreiding van het provinciedomein met 20 hectare, tot in totaal 212 hectare.

Het profiel van de Ledebeek ondergaat een metamorfose. Vanaf de Veldekensstraat in Destelbergen, over het volledige grondgebied van Lochristi, tot de Nieuwe Stationsstraat in Lokeren krijgt ze een nieuw profiel. De VMM werkt aan een extra waterbuffering van 50.000 m³, een gunstige situatie voor het grondwaterpeil en een opwaardering voor de biodiversiteit. Recreatieve hotspots moeten de beek dichter bij de mensen brengen. De werken starten op 15 september en duren ongeveer een jaar.

September mag dan wel zomers starten, de natte maand augustus deed de grondwaterspiegel in Vlaanderen verder stijgen. In 87% van de meetlocaties registreert de Vlaamse Milieumaatschappij normale, hoge tot zeer hoge grondwaterpeilen voor de tijd van het jaar. Bovendien vertoont de meerderheid van de meetplaatsen stijgende grondwaterpeilen, wat een atypische situatie is omdat in zomermaanden een dalende trend normaal is.

Het is niet alleen warm. Er wordt ook veel ozon in de lucht gemeten. Daardoor is er tot en met zondag 10 september kans op lokale overschrijdingen van de informatiedrempel. Wie gevoelig is aan luchtverontreiniging vermijdt best zware fysieke inspanningen in de buitenlucht tussen 12 en 22 uur.

Net als in 2016 en 2019 controleerden we ook dit jaar de behandeling van het afvalwater van Pukkelpop.

Eind 2018 sloegen stad Harelbeke, Intercommunale Leiedal en de Vlaamse Milieumaatschappij de handen in elkaar om de Gaverbeek van aan het provinciaal domein De Gavers tot aan de Collegewijk opnieuw zichtbaar te maken en de belevingswaarde voor inwoners en passanten te verhogen. Na een uitgebreid participatief ontwerptraject werden conceptplannen opgemaakt die nu uitgevoerd worden.

Het herstel van de biodiversiteit in Europese wateren is gestopt. Dat valt te lezen in het toonaangevende tijdschrift Nature van 17 augustus. 22 landen hebben bijgedragen aan dit artikel. Vanuit België kon de Vlaamse Milieumaatschappij in samenwerking met de Universiteit Gent een waardevolle bijdrage leveren met haar enorme dataset rond macro-invertebraten – waterdiertjes die een goede indicator zijn voor de biologische waterkwaliteit.

De Vlaamse Milieumaatschappij ziet het grondwater in heel Vlaanderen stijgen. In 79% van de meetplaatsen zijn er normale, hoge of zeer hoge grondwaterpeilen voor de tijd van het jaar. Voor de bodemverzadiging worden historisch hoge waarden opgetekend. De debieten van de onbevaarbare waterlopen namen zelfs met 200% toe in vergelijking met een maand geleden. De regen en frissere temperaturen van de maand juli hebben dus positieve gevolgen voor de natuur.

Vandaag plaatste de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) een 26 meter lange voetgangersbrug over de Kleine Nete. De brug wordt geplaatst in het Olens Broek-Langendonk, een natuurdomein waar het Agentschap voor Natuur en Bos momenteel meer dan 200 ha beheert. Het domein situeert zich langs beide oevers van de Kleine Nete in de gemeenten Olen en Herentals. De nieuwe brug zal de, omwille van werken tegen verdroging, aangepaste wandeltracés verbinden. De voetgangersbrug opent binnen enkele weken, de werken aan de Kleine Nete lopen nog tot eind september.

Vlaams minister van Omgeving Zuhal Demir investeert 122 miljoen euro in maar liefst 183 rioleringsprojecten over heel Vlaanderen. De financiële steun is vooral gericht om de waterkwaliteit in Vlaanderen zo snel mogelijk te verbeteren

De Vlaamse Regering heeft op 22/09/23 beslist om een aantal sociale correcties in te voeren voor de toegang tot lage-emissiezones (LEZ) in Vlaanderen.

Exact twee jaar geleden vielen niet alleen in Wallonië, maar ook in Vlaanderen extreme neerslaghoeveelheden. Het volledige Demerbekken en grote delen van het Maas- en Dijlebekken kregen de meeste regen te verwerken. Onder meer in Voeren en omgeving was de situatie dramatisch. De wateroverlast, ondergelopen huizen, schade aan gebouwen en wegen, … zijn niet vergeten. Intussen zijn heel wat werken gestart of uitgevoerd en maatregelen genomen. Tijd om een balans op te maken.

Sinds half mei is het droog en zonnig, wat voor een daling van de grondwaterstanden en debieten in de onbevaarbare rivieren zorgde. Door de recente en voorspelde regen dalen de grondwaterstanden minder snel en stijgen de debieten tijdelijk. De globale trend blijft echter dalend. Hoewel de situatie in juli vorig jaar minder rooskleurig was, blijft spaarzaam omspringen met ons water– zoals steeds – belangrijk.

De werken aan de vistrap aan de Lummense Kiezel in Hasselt zijn deze maand afgerond. We groeven over 300 meter lengte een grote meander uit langs de automatische klepstuw van de Demer. Er werden 23 drempels met telkens een 8-tal cm hoogteverschil aangelegd. Zo kunnen vissen het hoogteverschil van bijna twee meter aan de stuw trotseren en verder opwaarts zwemmen.

De VMM voerde in 2022 een grootschalige monitoringscampagne uit naar PFAS in oppervlakte- en grondwater. De resultaten bevestigen dat PFAS wijdverspreid is in Vlaanderen. Gemeten concentraties zijn vergelijkbaar met die van onze buurlanden. Het voorkomen van PFAS heeft een duidelijke relatie met puntbronnen. In opdracht van de VMM analyseerde studiebureau Arche alle verzamelde meetgegevens in een onderzoeksrapport.

In Landegem start de VMM in juli met ecologisch herstel van de Oude Kale. Ter hoogte van het station krijgt de waterloop een natuurlijk kronkelend traject. De waterkwaliteit verbetert en de omgeving wordt waardevoller voor fauna en flora. Onder de Blue Deal-vlag maakt dit project Vlaanderen weerbaarder tegen droge zomers.

De VMM vraagt niet alleen van bedrijven en burgers inspanningen voor een beter leefmilieu. We willen ook zelf een voorbeeld zijn. Daarom hanteren we al 10 jaar het EMAS-milieumanagementsysteem, waardoor onze ecologische voetafdruk steeds kleiner wordt en onze milieuprestaties boven verwachting scoren. De nieuwe doelstellingen voor 2030 leggen de lat hoog. We zijn ambitieus voor de toekomst en gaan de uitdagingen vol overtuiging aan.

Sinds de eerste monitoringscampagne van 2000-2003 is de algemene toestand van de waterbodemkwaliteit in Vlaanderen verbeterd. Het percentage sterk verontreinigde meetplaatsen is gedaald van 45% naar 6%. Het percentage niet of licht verontreinigde waterbodems is toegenomen van 20% tot 73%.

De voorbije dagen viel de langverwachte regen, na een tot nog toe hete en droge maand juni. Deze neerslag neemt de kans op langere droge periodes niet weg. We volgen de situatie op de voet en zetten op een rijtje welke maatregelen (kunnen) genomen worden. Hoe staan we ervoor en wat leren we van de voorbije jaren? We legden deze en andere vragen voor aan de VMM-expert droogte, Sofie Herman.